Choć wizja porzuconych konstrukcji straszy w debacie publicznej, polskie prawo i standardy branżowe nie pozostawiają miejsca na improwizację. Wyjaśniamy, jak w rzeczywistości wygląda proces likwidacji instalacji tego typu i dlaczego właściciele gruntów mogą spać spokojnie, nie martwiąc się o „technologiczny spadek” na swojej ziemi.
Standardowo eksploatacja turbiny wiatrowej trwa około 20-30 lat. Kwestie związane z demontażem instalacji, odpowiedzialnością za koszty oraz przywróceniem gruntu do wcześniejszego sposobu użytkowania są w naszym kraju uregulowane przepisami prawa oraz decyzjami administracyjnymi wydawanymi na etapie przygotowania inwestycji.
Likwidacja turbin wiatrowych w Polsce jest ściśle uregulowana i nie grozi pozostawieniem porzuconych instalacji. Obowiązek likwidacji elektrowni wiatrowej spoczywa na inwestorze. Oznacza to, że ani gmina, ani właściciel gruntu nie są zobowiązani do ponoszenia kosztów demontażu.
Scenariusz zakończenia eksploatacji elektrowni wiatrowych musi być zaplanowany od początku zarówno pod względem formalnym, jak i organizacyjnym. Wynika to z przepisów prawa oraz z zapisów umów dzierżawy zawieranych z właścicielami gruntów.
Proces likwidacji turbiny wiatrowej obejmuje rozbiórkę wszystkich kluczowych elementów instalacji. Demontowane są wieża, gondola, łopaty wirnika, instalacje elektryczne oraz infrastruktura towarzysząca. Fundamenty usuwane są do głębokości określonej w dokumentacji projektowej i decyzjach administracyjnych.
Po zakończeniu prac teren jest rekultywowany. Może on zostać ponownie wykorzystany zgodnie z wcześniejszym przeznaczeniem, np. jako grunt rolny. Za te działania również odpowiada inwestor, a ich zakres jest precyzyjnie określony w dokumentacji oraz umowach.
Wątpliwości budzi czasem kwestia zagospodarowania zużytych elementów turbin. W praktyce większość z nich podlega recyklingowi lub odzyskowi. Części metalowe trafiają do przetworzenia, podobnie jak przewody i komponenty elektryczne. Największym wyzwaniem są łopaty wirnika wykonane z materiałów kompozytowych, jednak rozwój technologii sprawia, że także one coraz częściej są przetwarzane lub wykorzystywane ponownie, np. jako wiata rowerowa, czy element ekranów akustycznych.
Uzyskanie decyzji środowiskowej i pozwolenia na budowę wymaga przedstawienia pełnego cyklu życia inwestycji, w tym planu jej likwidacji i rekultywacji terenu. Oznacza to, że nie są to działania opcjonalne, lecz obowiązkowy element całego procesu inwestycyjnego.
Inwestor musi również zabezpieczyć likwidację pod względem finansowym i organizacyjnym. Dla właścicieli gruntów kluczowe są zapisy umów dzierżawy, które powinny jasno określać odpowiedzialność, harmonogram oraz zabezpieczenia na wypadek zakończenia działania instalacji.
Po zakończeniu eksploatacji możliwe są dwa scenariusze. Pierwszy to modernizacja, czyli tzw. repowering – wymiana starej turbiny na nową, bardziej wydajną, co wiąże się z koniecznością przejścia całej procedury administracyjnej od początku. Drugi wariant to całkowity demontaż instalacji i rekultywacja terenu. Oba rozwiązania wymagają uzyskania odpowiednich zgód i nie mogą być realizowane automatycznie.
